Blue Zones zijn plekken in de wereld waar mensen niet alleen ouder, maar vooral vitaal ouder worden. We denken dan al snel aan regio’s zoals Japan, Italië of Griekenland, waar mensen dagelijks moeiteloos kilometers wandelen, volop verse vis en groenten eten en deel uitmaken van hechte sociale netwerken. Dankzij enorme vooruitgang in de medische wetenschap en een steeds beter begrip van wat het lichaam écht nodig heeft, is gezond de 100 halen vandaag realistischer dan ooit. En toch, als we op Curaçao de krant openslaan of even door social media scrollen, voelt het alsof die bijzondere mijlpaal voor de gemiddelde Yu di Kòrsou — hoe haalbaar ook — niet altijd in de meest vitale omstandigheden wordt bereikt. Waarom?
“Vitaal ouder worden draait om veel meer dan een paar goede voornemens in januari, die tegen de carnavalsperiode alweer vergeten zijn. Het vraagt om een leefstijl die verschillende pijlers omarmt: voeding, beweging, spiritualiteit, mentale gezondheid en zingeving”, aldus de heer Rob de Lannoy, internist en voorzitter van de Raad voor Ouderenbeleid. Vanuit zijn rol bij de Raad voor Ouderenbeleid, tracht de heer De Lannoy de diverse stakeholders in de ouderenzorg samen te brengen om vanuit de sector, met de steun van de overheid, initiatieven te realiseren die uiteindelijk zullen bijdragen tot een gezonde, vitale bevolking op Curaçao. “Je kunt als individu ontzettend veel doen, maar je omgeving speelt óók een grote rol. Daarom is het niet alleen een persoonlijke uitdaging, maar moet het juist ook een nationale ambitie zijn om te streven naar een gezondere, vitalere bevolking. En dan hebben we nog geen woord gerept over de economische voordelen voor het land.”
Maar hoe zorg je er als individu voor dat je vitaal oud wordt? We weten inmiddels allemaal dat beweging gezond is en dat het slim is om veel groenten en fruit te eten. De coverstory van de speciale New Scientist-editie van september 2025, “How to live to 100 and enjoy getting there”, biedt een helder en toegankelijk overzicht van wat de moderne wetenschap ons leert over vitaal ouder worden. In deze blogpost lichten we de belangrijkste inzichten eruit en delen we praktische tips die je — ongeacht je leeftijd — vandaag nog kunt toepassen om later op een vitale, energieke manier van je oude dag te genieten.
Inkoppertje: bewegen is goed voor je lichaam
We beginnen het jaar vaak met het voornemen om te sporten. Velen van ons nemen enthousiast een sportschoolabonnement, maar hebben moeite om er daadwerkelijk naartoe te gaan. En als het wél lukt, is de motivatie na een paar sessies vaak alweer verdwenen. Anderen gaan zó fanatiek van start dat ze zichzelf binnen no-time over de rand duwen. Beweging is gezond, maar het draait vooral om de juiste frequentie en het juiste type beweging. En consistentie is daarbij van cruciaal belang. De heer Arthur Curiel (79), gymleraar in zijn jongere jaren en nu bewegingscoach voor ouderen, weet er alles van. “Beweging is inderdaad belangrijk, zowel voor jongeren als ouderen. Ik ben mijn hele leven actief geweest en ben nog steeds in beweging!” De heer Curiel woont al een aantal jaren naar volle tevredenheid in een aanleunwoning op het terrein van Stichting voor Ouderenzorg Birgen di Rosario. Hij reist de hele wereld af en is nooit te beroerd om een zwem- of gymnastiek sessie voor de minder mobiele ouderen bij de ouderenzorginstelling te verzorgen. Hij is vaak te vinden tussen de fruitbomen en planten op Plantage Lito op het terrein te Habaai en hij pakt nog steeds regelmatig de fiets in plaats van de auto. Uit onderzoek blijkt inderdaad dat dagelijkse, matige beweging het meest effectief. Regelmatig actief zijn, verlaagt het risico op chronische aandoeningen zoals hart- en vaatziekten en bepaalde vormen van kanker. Er zijn zelfs aanwijzingen dat dagelijks bewegen het zelf-herstellend vermogen van het lichaam ondersteunt.
Voor degenen die niet zo goed weten waar te beginnen, zijn de richtlijnen van de Wereldgezondheidsorganisatie van de Verenigde Naties een uitstekend startpunt. Voor 65-plussers wordt extra krachttraining én balans- en mobiliteitsoefeningen aangeraden. Het fijne is dat het niet allemaal in één lange sessie hoeft. De heer Curiel is wat dat betreft de perfecte inspiratie: beweging verspreiden over de dag werkt net zo goed. Een halfuur stevig wandelen per dag en twee keer per week krachttraining, vormen al een prima basis. Denk ook na over hoe je beweging kunt verweven in je dagelijkse routine. “We leven in een paradijs, maar staan er niet altijd bij stil hoeveel natuurlijke rijkdom ons omringt. Bewegen in zee is mild voor de gewrichten en tegelijkertijd verfrissend en reinigend voor het lichaam. Dankzij ons klimaat kunnen we het hele jaar buiten zijn — een uitnodiging om daar bewuster van te genieten,” voegt de heer Curiel aan toe. Misschien fiets je liever niet naar de toko – immers de weg op het eiland kan soms chaotisch zijn! – maar de auto wat verder weg van de supermarkt parkeren, wat vaker de trap nemen of meedoen met een loop voor een goed doel, is ook een goed idee.
Voeding – de brandstof van vitaliteit
Misschien koester je mooie herinneringen aan je jongere jaren, waarin een avond uit vaak werd afgesloten met een pitstop bij de trùk’i pan. En eerlijk is eerlijk: de heerlijke geuren, de sfeerverlichting, de mensen om je heen – het heeft allemaal z’n charme. Maar laten we even realistisch zijn: hoe verstandig is het eigenlijk om laat op de avond verbrand vlees, vettige friet en zes verschillende sausjes in recordtempo naar binnen te werken?
Daniëlle Post, diëtiste en deelneemster van de voedingscommissie bij Stichting voor Ouderenzorg Birgen di Rosario, benadrukt dat goede voeding een belangrijke basis vormt voor gezond ouder worden. “Naarmate we ouder worden, verandert ons lichaam en daardoor is aandacht voor bepaalde voedingsstoffen extra belangrijk. Eiwitten helpen ons om spiermassa te behouden, terwijl calcium en vitamine D essentieel zijn voor sterke botten. Daarnaast zien we in de praktijk dat veel ouderen minder vezels binnenkrijgen, terwijl juist volkoren producten, groenten, fruit en peulvruchten nodig zijn om de spijsvertering gezond te houden.” Volgens haar is het daarbij essentieel om niet pas op latere leeftijd hiermee te beginnen. “Vitaliteit bouw je niet op in één dag. Gezonde keuzes die je nú maakt — zoals het beperken van suiker en zout en letten gezonde vetten — helpen om diabetes, hoge bloeddruk en een hoog cholesterol te voorkomen of controleerbaar te houden. Dat zijn aandoeningen die we op Curaçao helaas veel zien, maar met de juiste voeding en leefstijl kun je het risico aanzienlijk verlagen.” Een te hoge zoutinname is wereldwijd één van de grootste veroorzakers van hart- en vaatziekten. Post ziet dat ook terug in de dagelijkse praktijk. “We merken in de zorg dat veel medewerkers vlak voor hun dienst snel iets halen bij een trùk’i pan of fastfoodrestaurant. Mijn rol is om via voorlichting en begeleiding bewustwording te creëren: hoe beïnvloedt dit eetpatroon je gezondheid, nu én later?” Ze benadrukt dat je geen perfect eetpatroon hoeft te hebben om gezonder te leven. Kleine, haalbare stappen maken al verschil. “Voedingswetenschap verandert voortdurend en het is logisch dat mensen door alle informatie soms niet meer weten wat goed voor ze is. Wil je duidelijkheid en praktische tips die passen bij jouw leven? Neem dan contact op met een diëtist,” aldus Post.
Spiritualiteit: onzin?
Als het woord ‘spiritualiteit’ meteen beelden van mediterende 40-plussers in vormloze gewaden tijdens een retraite oproepen, ben je zeker niet in de minderheid. En toch is er wetenschappelijk bewijs dat spiritualiteit een belangrijk ingrediënt is in het vitaal ouder worden. In haar boek ‘De moed van imperfectie’ toont Brené Brown overtuigend aan hoe spiritualiteit, maar ook bijvoorbeeld kwetsbaarheid, compassie, verbinding en veerkracht, kunnen bijdragen aan een sterkere mentale gezondheid en een zinvoller leven. En raad eens? Dat is precies één van de belangrijke factoren die bijdragen aan gezond oud worden.
Naast zingeving, blijken sociale relaties één van de sterkste voorspellers van langdurige gezondheid en levensduur. Positieve verbindingen beïnvloeden hormonen, het immuunsysteem en zelfs genexpressie, waardoor je lichaam sneller herstelt en beter gezond blijft. Mevrouw Irodice Cijntje- Copra, psycholoog met ervaring met het begeleiden van medewerkers en ouderen bij Stichting voor Ouderenzorg Birgen di Rosario, onderschrijft dit en voegt toe: “Sociaal contact helpt bovendien stress te verlagen en eenzaamheid en sociale isolatie tegen te gaan. Vaak realiseren we ons niet wat de impact van chronische stress en eenzaamheid is.” Het verhoogt niet alleen het risico op hart- en vaatziekten, maar is ook gelinkt aan andere somatische en psychische ziekten, zoals dementie. Uit onderzoek blijkt ook een duidelijke link te zijn tussen sociale verbindingen en een gevoel van zingeving. “Een helder levensdoel vermindert stress, verbetert de slaap en stimuleert activiteit — allemaal essentiële ingrediënten om op een vitale manier richting de 100 te gaan”, aldus mevrouw Cijntje- Copra.
Uiteraard zijn er meer factoren die van invloed zijn op de manier waarop je naar het leven kijkt, zoals je persoonlijke omstandigheden. Ben je nog niet helemaal klaar om in de wereld van mentale gezondheid te duiken? Geen probleem. Kleine stappen werken óók. Draag bij aan het leven van iemand anders — en laat anderen bijdragen aan dat van jou.
Klaar voor de volgende stap?
Vitaal ouder worden is misschien deels een kwestie van geluk, maar vooral ook een kwestie van bewuste keuzes: beweging, voeding, sociale verbondenheid en ook rust. Gezond ouder worden is mogelijk. Neem vandaag die ene kleine stap en blijf ons volgen voor meer informatie en praktische tips op weg naar een vitaler oude dag.